O menopauzie
Okres okołomenopauzalny u kobiet ogniskuje wiele potencjalnie niekorzystnych zjawisk psychologicznych, socjospołecznych i biologicznych. Te trzy grupy czynników są w różnym stopniu odpowiedzialne za gorsze funkcjonowanie psychospołecznych kobiet w okresie przekwitania oraz za istotny wzrost ilości niektórych zaburzeń psychicznych w tym okresie życia. Znajduje to odbicie w statystykach z ambulatoriów i ze szpitali psychiatrycznych. Wśród niekorzystnych czynników psychologicznych i socjospołecznych okresu okołomenopauzalnego można wymienić takie zjawiska jak: inne myślenie o sobie ("czy nadal jetem kobietą?", "czy mogę być jeszcze atrakcyjna?"), odejście dzieci z domu ("zespół pustego gniazda"), chorobę, zdradę, odejście lub śmierć męża, samotność, zmianę statusu społeczno-zawodowego (renta, emerytura), "neurotyczną" osobowość jeszcze przed przekwitaniem. Gdy w grę wchodzą tylko te czynniki, to w psychoterapii mówimy o zaburzeniach czynnościowych. Do tej grupy należy część zaburzeń lękowych, omawianych na podstronie "lęk", oraz inne zaburzenia typu nerwicowego. Pomoc takim pacjentkom polega na psychoterapii indywidualnej lub grupowej z ewentualnym wsparciem lekowym. Rola leków w tej grupie zaburzeń jest inna w każdym indywidualnym przypadku, tzn. lek może być równie potrzebny co psychoterapia, ale często pełni jedyni rolę wspomagającą.
Niekorzystne uwarunkowania psychologiczne okresu okołomenopauzalnego są prawdopodobnie dobrze rozumiane przez większość lekarzy. Kłopot w tym, że to dobre "rozumienie" powoduje często zaniechanie pomocy ("przecież ma prawo gorzej się czuć skoro tyle musi znosić i skoro przekwita") lub udzielanie jej przy pomocy standardowych środków uspokajających, co najczęściej prowadzi do uzależnienia.
- "Bogate" życie hormonalne kobiet. Szczyty zachorowań na choroby psychiczne u kobiet pokrywają się z takimi zjawiskami z zakresu "endocrinium" jak okres dojrzewania, druga faza cyklu miesięcznego, porody, stan po usunięciu macicy z przydatkami, a przede wszystkim okres menopauzalny.
- Szerokie stosowanie leków "depresjorodnych". Chodzi tu przede wszystkim o niektóre leki stosowane w nadciśnieniu tętniczym (najbardziej niebezpieczne są te, które zawierają rezerpinę, np. Brinerdin) oraz tzw. "duże" kuracje hormonalne. Prawidłowo prowadzona hormonalna terapia zastępcza (HTZ) nie stanowi zagrożenia dla zdrowia psychicznego, a często pomaga w leczeniu, np. depresji.
- Współistnienie przewlekłej, ciężkiej choroby somatycznej, która ujawnia się w okresie przekwitania.
Sławomir Krogulski
